کتاب «روز قضاوت» نوشته‌ی ادموند یوزف فون هورفات، یکی از نمایشنامه‌های شناخته‌شده‌ی ادبیات درام آلمانی‌زبان است که در سال ۱۹۳۷ نوشته شد. هورفات نویسنده‌ای اتریشی-مجاری بود که به زبان آلمانی می‌نوشت و در سال‌های پیش از جنگ جهانی دوم فعالیت می‌کرد. این اثر در فضایی کاملا روزمره و بی‌ادعا شکل می‌گیرد؛ یک ایستگاه راه‌آهن کوچک روستایی، آدم‌هایی معمولی، و یک حادثه که همه‌چیز را به هم می‌ریزد. همین سادگی ظاهری است که بعد از گذشت این‌همه سال، نمایشنامه را هنوز خواندنی نگه داشته است.

ماجرا از توماس هودتس شروع می‌شود، رئیس ایستگاهی که همه او را آدمی وظیفه‌شناس و قابل‌اعتماد می‌دانند. در یک روز عادی، برای لحظه‌ای حواسش پرت می‌شود و پرچم سیگنال را اشتباه تنظیم می‌کند. نتیجه‌ی همین چند ثانیه غفلت، برخورد دو قطار و کشته‌شدن تعدادی از مسافران است. تا اینجای داستان هورفات یک حادثه‌ی ساده را روایت کرده؛ اما نقطه‌ی اصلی نمایشنامه بعد از حادثه شروع می‌شود. در جریان بازجویی و محاکمه، آنا، دختری که واقعا شاهد ماجرا بوده، دروغ می‌گوید تا هودتس تبرئه شود و از همین‌جا نمایشنامه از یک داستان حادثه به داستان پیامدهای یک دروغ بدل می‌شود.

آنچه هورفات را از خیلی از نمایشنامه‌نویسان هم‌دوره‌اش متمایز می‌کند، این است که او گناه را فقط روی دوش یک نفر نمی‌گذارد. تقصیر در این اثر، زنجیره‌ای است؛ از حواس‌پرتی هودتس شروع می‌شود، با دروغ آنا ادامه پیدا می‌کند، و بعد به رفتار اهالی روستا می‌رسد که ابتدا هودتس را قهرمان می‌خوانند و بعد، وقتی جو عوض می‌شود، همان جمعیت به راحتی روی او می‌چرخد. این تغییر ناگهانی افکار عمومی، یکی از تیزترین بخش‌های نمایشنامه است؛ نشان می‌دهد که قضاوت جمعی چقدر می‌تواند بی‌ثبات و ترسناک باشد. مردمی که دیروز از دروغ آنا خوشحال بودند، امروز آماده‌اند همان دروغ را وسیله‌ی محکومیت او و هودتس کنند. عنوان «روز قضاوت» هم دقیقا همین‌جا معنا پیدا می‌کند؛ نه یک دادگاه رسمی، بلکه لحظه‌ای که هر شخصیت باید با نسخه‌ی واقعی رفتار خودش روبه‌رو شود، جدا از آنچه بیرون از او درباره‌اش گفته می‌شود.

فضای نمایشنامه ترکیبی از رئالیسم و لحنی نزدیک به اکسپرسیونیسم آلمانی است؛ زبان ساده و روزمره، اما موقعیت‌هایی که کم‌کم فشار روانی سنگینی روی شخصیت‌ها می‌گذارد. هورفات این اثر را در سال‌های نزدیک به قدرت‌گیری نازیسم نوشت، و همین زمینه‌ی تاریخی باعث شده بسیاری از خوانندگان و منتقدان، «روز قضاوت» را نه فقط یک درام فردی درباره‌ی گناه و دروغ، بلکه تصویری کوچک از نحوه‌ی شکل‌گیری رفتار جمعی در جامعه‌ای بدانند که آماده‌ی پذیرفتن دروغ‌های راحت‌تر است.