کتاب حاضر، در مقام توصيف وضعيت فکري حوزه معاصر قم و درصدد پاسخ به پرسش‌هاي گذشته است. بر اين اساس، نگارنده در بخش اول، ذيل عنوان «چارچوب نظري» به تمهيدات نظري اين پژوهش، از قبيل مفاهيم، ادبيات موضوعي و روش تحقيق مي‌پردازد. در بخش‌هاي دوم، سوم و چهارم نيز سه جريان اجتهادي، نص گرايان و جريان عقل محور را بررسي مي‌کند. ذيل هريک از اين بخش‌هاي خرده جريان‌هاي فعال در هريک از اين کلان جريانات را بيان و نسبت آن‌ها با انديشه انقلاب اسلامي توضيح داده مي‌شود.