کتاب زنده در مردم به قلم محسن ذوالفقاری مجموعه بیانات شهید بهشتی درباره روحانیت و هر مسلمان آگاه دغدغه‌مند است که به همت نشر واژه‌پرداز اندیشه به بازار کتاب رسیده‌است.

قبل از هر چیز باید بگوییم که این کتاب اگر چه قشر روحانی و معمم را زیر ذره‌بین واژه‌ها قرار داده‌ است، اما مخاطبش تنها روحانیون و طلاب نیستند؛ چرا که از نگاه شهید بهشتی طلبه و روحانی صرفا کسی نیست که درس دینی بخواند و عمامه به سر داشته باشد! اکنون به سراغ مطالب کتاب می‌رویم.

کتاب با سوال «روحانی کیست و چرا؟» کار خود را آغاز می‌کند. بر این مبنا روحانی یک عالم دینی است که در راه تزکیه و تعلیم و تلاوت و فراخواندن آیات خدا بر مردم می‌کوشد و کار پیغمبران را ادامه می‌دهد. روحانی مسئولیت تلاوت آیات خدا بر مردم، تزکیه مردم و آموزش دادن اسلامی به مردم و نشان دادن راه زندگی سالم و سعادت آفرین به مردم را بر پایه تعالیم خدا بر عهده گرفته است و عالم کسی است که اسلام را و چهره اسلام را همان‌طور که هست بشناسد.

فصل دوم کتاب بیست‌ویک خصیصه و ویژگی روحانیِ مسلمانِ مبارز را خاطر نشان می‌سازد. بنا بر اندیشه‌های شهید مطهری روحانی باید مخلص، عاشق، عادل، فقیه، باتقوا، دارای قدرت مدیریت بالا، صادق، مردمی و متواضع، متحجر ستیز، هنرمند باشد و خودپرست، ریاست‌طلب، امتیازطلب، اسیر القاب و دین‌فروش نباشد.

انسان مسلکی و مذهبی دارای احساسات و عاطفه‌ای گرم نسبت به مذهب و مسلک خود است. این خصلت و گرمای عاطفه که یک نیرو و انرژی است، وقتی در خدمت رهبری راستین قرار بگیرد، شکوفا، اثردار و سعادت آفرین می‌شود و آباد کننده دنیا و آخرت است. همین انرژی اگر به چنگ دشمن بیفتد عامل تخریب است؛ درست مثل نیروی اتم است که باید دید در دست کیست و در چه جهتی به کار می‌رود. اما چه باید کرد؟ اینجاست که وظایف، خدمات و نقش‌های یک روحانیِ مسلمانِ مبارز خود را آشکار می‌کند. این عنوان فصل سوم کتاب است: وظایف، خدمات و نقش‌های روحانی.

محسن ذوالفقاری در فصل چهارم «زنده در مردم» به آسیب‌شناسی و مسائل روحانیت و حوزه علمیه می‌پردازد. این فصل انگشت تذکر خود را با ندای «امان از روحانی‌ای که …» از شهید بهشتی به قلب حوزه علمیه می‌کشاند تا اصلاح حوزه را سبب شود. این فصل حوزه را به حوزه انقلابی و مولد تبدیل می‌کند.