اثیر ؛ رمان تاریخی از مجروحیت تا شهادت امیرالمومنین (ع)

درحالی‎که تاریخ و ادبیات شیعی و ایرانی، آثار فراوان و دستان پری دربارۀ شهادت امام حسین^(ع) دارد، در حوزۀ شهادت امام علی^(ع)، آنچنان که در شأن این فاجعۀ عظیم و سوگ سترگ باشد، پرداخت‌ قابل تأملی صورت نگرفته است.

محتوای رمان اثیر

رمان اثیر، داستانی تاریخی پیرامون آن چهل‎وچند ساعت بوده که به پشتوانۀ مستندات تاریخی، با قواعد درام آمیخته شده است. در واقع، خط اصلی داستان‌ بر مبنای اتفاقات واقعی بوده و مستند به منابع موثق است؛ اما فضاسازی، جزئیات و دراماتیزه شدن براساس تخیل نویسنده گسترش یافته است.

مراحل نگارش کتاب اثیر

در نگارش این کتاب، از ده‌ها منبع موثق و دسته‎اول استفاده شده که فهرست آن در انتهای کتاب آمده است. طبعاً تکیه‎گاه هر کتابی، منابع آن است. این منابع هر چقدر دقیق‌تر و قدیمی‌تر باشند، اتکای بیشتری ایجاد می‎کنند.

در نگارش اثیر، منابع مختلفی مورد مداقه قرار گرفته است. برخی از آن‎ها به‎عنوان منبع مستقیم مورد استفاده قرار گرفته‌اند و بعضی دیگر، خوانده شده‌اند؛ اما به‎عنوان منبع استفاده نشده‌اند که طبیعتاً نامشان در انتهای کتاب وجود ندارد. تلاش شده در میان منابع، اولویت با منابع متقدم، متقن و مورد ارجاع بیشتر باشد که بعد از مراجعه به مشاوران کتاب و براساس پیشنهادات آنان شکل گرفته است.

استفاده از مشاوران علمی و ادبی در نگارش کتاب

مشاوران دانشمندی در مسیر نهایی شدن اثیر، دلسوزانه همراهی کردند. دکتر محمود مهدوی دامغانی، استاد تاریخ اسلام و مترجم نامدار کشورمان، نکات ارزشمندی را پدرانه و صمیمانه مطرح و آنچه قلمی شد را از صافی مطالعات و تجربیات گران‌سنگ خویش عبور داد.

استاد علی بهرامیان، معاون علمی دایره‎المعارف بزرگ اسلامی، نگاه چند لایه‌ای به ساختارهای جامعه و نسبت خلافت و امامت داشت. دکتر محمدحسین رجبی دوانی در موضوع کوفه و نسبت آن به امیرالمؤمنین نکات دقیقی بیان کرد. دکتر سعید طاووسی مسرور با ریزبینی حیرت‌انگیزی، توصیه‌هایی کاربردی پیش روی نویسنده قرار داد.

نگاه‌های موشکافانۀ آنان، مصداق دیدن پیران در خشت بود. با دقتی که جز این هم از آن‎ها انتظار نمی‌رفت، جمله به جملۀ این کتاب را خواندند و ملاحظاتی را مطرح کردند که راهگشا و یاری‌دهنده بود.

همین‎طور حجت‌الاسلام محمد‌مهدی طباخیان نیز مسائل قابل ‎توجهی دربارۀ دوران خلافت امام ‌علی^(ع) بیان کرد که به کار آمد.

از این نظر، داستان پیش رو را باید اتفاقی تازه در حوزۀ ادبیات داستانی دینی و تاریخی به شمار آورد؛ زیرا علاوه بر منابع مکتوب، ده‌ها ساعت گفتگوی حضوری و خوانش چندین‎بارۀ آن توسط استادان مبرز تاریخ اسلام، پشتوانه‌ای قوی برای آن ساخته است.

اما بخش مهمی از یک داستان، درام و فضاسازی آن است. در این مرحله نیز از تجربیات ارزشمند نویسندگان هنرمندی مانند رضا امیرخانی و مهرداد صدقی بهره گرفته شد. شبنم وثوقی، نویسنده و فیلمنامه‌نویس نیز مرحله به مرحله در دراماتیزه شدن این داستان مساعدت کرد تا بال درام آن نیز تقویت شود.

نهایتاً این داستان، تلاش کوچکی در مسیر داستان‌های تاریخی و مذهبی ایرانی با محوریت زندگی سراسر خیر و برکت امام‌ علی^(ع) است و طبیعتاً خالی از خطا نیست. به قول «اِبن خَلکان» در مقدمۀ کتاب «وَفیاتَ الاعیان»، «و خدا خواست تنها کتاب خود او، کامل باشد.»