پس از یقظه و توبه، سالک باید مراقبه دائمی داشته باشد. در واقع، تفاوت او با سایر مردم در این است که دیگران تنها در مواجهه با گناه و انجام واجبات، مراقب نفس خود هستند و کشیک نفس را در اوقات خاصی از شبانه روز می‌کشند اما سالک همواره مراقب خطرات احتمالی است و نفس خود را رها نمی‌کند تا هرچه خواست، انجام دهد؛ و مراقب ذره ذره خوراک قلبش است. به بیان علامه طباطبایی(ره)، چنین مراقبه ای عامل رشد و ترقی انسان است. ایشان در لحظات پایانی عمر شریفشان به شاگرد خاص خود (آیت الله سعادت پرور(ره)) این نکته مهم را توصیه نمود: مراقبه، مراقبه، مراقبه! اولین مرتبه از مراقبه، مراقبه بر «حرام و حلال الهی» است که جلد دوم مجموعه «مراقبات اخلاق توحیدی» مشتمل بر همین بحث است.

مراقبات اخلاق توحیدی 2 دارای دو فصل است. فصل اول شامل مقدماتی درباره «مراقبه» و «محاسبه» و سپس چهل‌روز محتوای مراقبه «انجام واجبات و ترک محرمات» است. در فصل دوم مقدماتی پیرامون «تقوا، ورع و ترک شبهات» مطرح خواهد شد که ثابت می‌شود ارتباط تنگاتنگی بین مراقبه «انجام واجبات و ترک محرمات» و مباحث فوق وجود دارد؛ به همین منظور، پس از تدوین اربعین «انجام واجبات و ترک محرمات» اربعین دیگری مهیا شد تا مکملی برای آن مطالب باشد.