من جامعه را محتاج حضور اجتماعی زنان می‌دانم به خاطر همان لبخندی که از روزنهٔ تمام کارها مثل پیچک بالا می‌رود. گفتم که جامعه مثل الاکلنگ است؛ زنان یک طرف و مردان یک طرف. شاید وظایف متفاوتی داشته باشند یا مسئولیت‌هایی که در خانه و جامعه به آن‌ها واگذار می‌شود شبیه به هم نباشد -که نباید هم باشد- اما اصل حضور داشتنشان «واجب» است تا الاکلنگ جامعه به تعادل برسد و مدام از این طرف به آن طرف قیژه نکند. لازم است زن‌ها پزشک شوند، معلم شوند، پلیس شوند، آتش‌نشان شوند، بنیاد خیریه راه بیندازند، مدیر سازمان شوند، وزیر شوند و نمایندهٔ مجلس شوند تا نه‌فقط جامعه که خانواده هم به تعادل برسد و باعث شود جامعه در دستان خشن و کم‌عاطفهٔ مردانه فشرده نشود و معنای مسئولیت‌پذیری، قانون‌مداری و عاطفه را تکامل ببخشند. خانواده در نگاه لطیف و سراسر مهرشان، از جامعه بریده نشود و رشد اجتماعی همسر و فرزندان را بالا ببرند.

من به این باور رسیده بودم که هویت یک زن را نقش همسری-مادری او می‌سازد، اما با این هویت احساس ارزشمندی نداشتم. من هویت یک زن فعال اجتماعی در نظرم مقبول‌تر بود، اما با خانواده‌محوری تناسب نداشت. بعدها به درک دیگری از نقش خانوادگی و اجتماعی رسیدم که هویتی متفاوت برایم رقم زد.

از وقتی یادم هست همیشه وقتی خانه نیستم دلم برای خانه تنگ می‌شود و از تصور اینکه بتوانم در خانه آزادانه بمانم و هرچقدر دلم می‌خواهد کتاب بخوانم و فیلم ببینم و داستان بنویسم ذوق‌زده می‌شوم و از طرف دیگر آدمِ کاملاً در بند خانه‌ای هم نیستم؛ یعنی زیاد که خانه بمانم کم‌حوصله می‌شوم و زیاد که نباشم کلافگی به سراغم می‌آید. برای همین است که همیشه یکی در میانِ موقعیت‌های شغلی‌ام را نابود می‌کنم!

گفت خلبان است ناگهان خودم را بر فراز کرهٔ زمین تصور کردم که دختری لاغر و سبزه با فرمان توی دست و گاز زیر پایش جانم را در دست گرفته است و خدا را شکر کردم که به‌جای نشستن در کابین خلبان، کنار من است. چند دقیقه بعد به خودم نهیب زدم که هِی! این کلیشه‌های جنسیتی مسخره را دور بینداز! چه فرقی دارد زن خلبان باشد یا مرد؟ مهم این است که هر که هست کارش را خوب بلد باشد. نامش خیلی فانتزی‌گونه «هما» بود. انگار زمانی که به دنیا آمده بود از او پرسیده بودند بزرگ شوی می‌خواهی چه‌کاره شوی؟ و او هم در همان قنداق و درحال وَنگ‌سردادن گفته بوده که خلبان!

حال ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که آمیزه‌ای از نگاه سنتی و مدرن است و هیچ‌کدام به‌طور مستقل نتوانسته‌اند پاسخ‌گوی سؤال‌ها، ابهام‌ها و نیازهای زنان باشند. جامعهٔ سنتی با محدود کردن زن به خانه و خانواده، در را به روی رشد اجتماعی خانواده و رشد عاطفی جامعه می‌بندد. جامعهٔ مدرن نیز با حبس کردن زن در قفس به‌ظاهر زیبای فعالیت اجتماعی، نیاز ذاتی فرد، خانواده و جامعه را به نقش مادری انکار می‌کند. درنتیجه زنان در سرگردانیِ میان شوق به فعالیت اجتماعی و مسئولیت‌های خانوادگی و نیاز به مادری در تکاپو هستند؛ یک بام و دو هوایی که ایجاد تعادل در آن به‌سادگی میسر نمی‌شود.

اما اگر تمام ما آدم‌ها دقیقاً طبق آنچه عرف برایمان مشخص کرده‌است حرکت کنیم چه می‌شود؟ عرف پایش را روی پایش می‌اندازد و کوچک‌ترین تهدیدی برای خودش احساس نمی‌کند. بعد چه چیزی در جامعه تغییر می‌کند؟ کدام مهرهٔ اشتباه به سر جایش برمی‌گردد؟