برای رسیدن به هر آرزوی بزرگ و هر هدف والایی، سازوکاری وجود دارد؛ این سازوکار را باید جوان هوشمند فرزانه‌ی دانشجو پیدا کند… بحث آزاداندیشی از همین قبیل است. جوان باید در خود دانایی را به وجود بیاورد. دانایی، فقط علم آموختن نیست؛ دانایی به اندیشمندی هم ارتباط پیدا می‌کند. باید روی مسائل فکر کرد. عزیزان من! روی مسائل فکر کنید تا به نتیجه برسید. نهضت آزادی فکری‌ای که من پیشنهاد کردم در دانشگاه و حوزه راه بیفتد، برای همین است. تریبون‌های آزاد بگذارند و با هم بحث کنند؛ منتها نه متعصبانه و لجوجانه و تحریک شده‌ی به وسیله‌ی جریانات سیاسی و احزاب سیاسی که فقط به فکر آینده‌ی کوتاه‌مدت و مقاصد خودشان هستند و برای انتخابات و امثال آن از جوان‌ها استفاده می‌کنند؛ بلکه برای پخته شدن، ورز خوردن و ورزیده شدن و با هدف آماده شدن برای ادامه‌ی این راه طولانی و دشوار اما بسیار خوش‌عاقبت. اگر کسی دارای تفکّر بود، این روحیه موجب می‌شود که او بتواند مسائل مهم علم را هم کشف کند.

اگر جوان ما، عالم ما، دانشمند ما متفکر بار آمده باشد، از آن ذخیره‌ی دانشی که در اختیار او است، ده‌ها و صدها مسئله‌ی جدید مطرح می‌کند و پاسخ می‌گیرد. پس استفاده‌ی از علم با تفکر ممکن است. دانش‌اندوزی را با اندیشه‌ورزی و این هر دو را با پرهیزکاری و پاک‌دامنی بیامیزید؛ در این صورت هیچ اندوخته‌ای برای کشور، با ثروت وجود جوانانی چون شما برابری نخواهد کرد. کتاب «تفکر، عقلانیت و آزاداندیشی» که دومین جلد از مجموعه «ره‌نامه» است، بیانات مقام معظم رهبری را در این باره گردآوری کرده است.