“دوران میانه ی تاریخ ایران از فروپاشی ساسانیان تا پورش مغول نه دوره ای گذار” که صحنه ی زایش تمدنی نوین در پیوند میان میراث کهن ایرانی و آموزه های اسلام به شمار می آید در این عصر کلاسیک از یک سو شاهد تثبیت دین اسلام در گستره ی قلمرو ایران هستیم و از سوی دیگر با تداوم هوشمندانه ی سنتهای پیش از اسلام هویت ایرانی در قالبی تازه باز تعریف شد. در این فرایند نه تنها گسستی رخ نداد، بلکه پیوندی ژرف میان اندیشه ی دینی و خرد سیاسی فرهنگی ایرانی پدید آمد که به یک موقعیت جدید تمدنی انجامید که به رنسانس ایرانی شهرت دارد.

این دوره را میتوان به سه مرحله تقسیم کرد؛ استقرار تدریجی اسلام و نهادهای آن در ایران و همزیستی – گاه توام با تنش با ساختارهای پیشین شکل گیری حکومتهای مستقل و نیمه مستقل ایرانی همچون آل بویه و سامانیان که در تقابل با مرکزیت خلافت عباسی به بازیابی الگوها و سنت های حکمرانی ایرانی پرداختند و تغییر چشمگیر در ترکیب جمعیتی و سیاسی ایران در پی مهاجرت گسترده ی قبایل ترک و ظهور سلسله هایی مانند غزنویان و سلجوقیان که در عین پذیرش فرهنگ و تمدن ایرانی ساختار حکومتی و لشکری جدیدی پدید آوردند.